Trang chủ Thẻ Posts tagged with "cựa gà"

cựa gà

0

Khi đá gà bạn cần phải tìm hiểu cách nhận biết cựa gà và công dụng của nó để có thể huân luyện tập cho gà chọi mình một chuẩn bài nhất.

Sau đây Thunuoi sẽ giới thiệu đến cho bạn công dụng cựa sắt và hướng dẫn cách sử dụng sao cho hiểu quả.

Cựa sắt có 2 loại  công dụng :

Cựa dao : giống như con dao nhỏ, thường được các thợ rèn chuyên nghiệp tôi, “lấy nước” ‘bén gọt, có tác dụng “chém”, “xẻ” thịt; nếu “ăn đòn” thì toác thịt; trúng nách, cánh có thể gãy hoặc lìa cánh. Hiện tại, cựa “dao” ít được các tay chơi ưa thích bởi tính sát thướng cao của nó

Cựa tròn : Cựa tròn dùng sắt tròn, được mài giũa rất nhọn, có tác dụng đâm xuyên bất cứ đâu trên thân thể gà chọi.

Đối cựa tròn thì cũng không kém gì. Chỉ cần một cú đâm là có thể gây rách da, sứt cánh, thậm chí nếu trúng “tử huyệt” là kết thúc ngay.

Việc huấn luyện Các tay chơi chú trọng nhiều hơn đến sự lanh lẹ, ma mãnh, biết hạ gục đối thủ nhanh hơn là sự “lì đòn” hay “trường sức”. Không như đá “đòn” – ăn hay thua phụ thuộc rất nhiều vào sự “hay”, “dở”, sự tinh quái của gà qua quá trình tập luyện. Trong khi đá cựa thì “điểm yếu” của đối thủ nằm ở “bộ đồ lòng” (phổi, tim, gan, mật) của con gà chọi. Bởi khi gà bị đâm trúng một trong những bộ phận đó đồng nghĩa với chết hoặc mất sức chống cự.

Hiện nay nói đến đá gà chọi phổ biến hiên này là người ta nghĩ ngay đến đá cựa hay còn gọi là đá “bắt sát”. Bởi vì đá cựa gà nên việc tuyển chọn, chăm sóc, huấn luyện gà chọi cũng có rất nhiều thay đổi không đòi hỏi sự kỳ công hơn. Việc chọn gà, nuôi gà không còn khắt khe, kỹ lưỡng như trước mà nhiều nơi đã nuôi đại trà, hàng loạt như nuôi gà công nghiệp. Bởi việc “đá một phát chết liền” thì đòi hỏi phải có nhiều gà cung cấp cho các tay chơi. Tuy nhiên, nếu là “con nhà nòi” hoặc là “kê tướng”, “thần kê”, “linh kê” vẫn tốt nhất.

Trên là kinh nghiệm  cơ bản cho nhưng ai mún học đá gà chọi và sự khác biệt nó với chọi gà như thế nào ? Nếu bạn mún tìm hiểu cảm giác mạnh thì đá gà rất thích hợp với bạn

0

Những cách xem cựa đá gà nòi sau đây sẽ giúp những ai chưa biết có thêm kinh nghiệm trong việc chọn cựa gà nòi để đánh giá một chiến kê hay tổng quan hiện nay.

Cách xem cựa đá gà nòi chuẩn

Chân gà có cựa gà. Cựa gà có nhiều dạng, trong đó có cựa hay, cựa dở, và có tên gọi khác nhau. Dù là gà đòn, cựa ngắn, nhưng gặp cựa tốt, vẫn là lợi khí sắc bén, hữu hiệu, hỗ trợ cho việc đấu chọi thành công. Còn gà cựa thì cặp cựa tốt hỗ trợ đắc lực cho việc đấu chọi của gà

Cựa kim: cựa nhỏ, thon nhưng đâm dễ trúng.

Cựa chỉ địa: đúng ra thì xấu, vô hiệu, chỉ khi có vảy huyền châm, công tự hỗ trợ thì mới hữu hiệu.

Cựa sưu siêu đao: ngoắt chéo mũi ra phía sau.Cựa song đao: cong như cặp đao, hai bên đóng y như nhau, hễ đâm là trúng không sai chạy

Cựa gà Giao chỉ: Hai cựa giao gác chép nhau.

Cựa tam cường: trên cựa có một vảy to, dưới cựa cũng có một vảy to, gà này đâm bách phát bách trúng.

Cựa độc đinh: Cựa nhỏ như hộp bắp, cũng rung rinh như dính ngoài da. Hoặc cựa có ba chấm mọc ra, nhọn như móng cọp, hễ đâu trúng thì đau vô cùng.

Cựa thượng áp hạ: Từ cựa tới ngón thới nổi lên ba bốn vảy nhỏ chấm tròn, trên to dưới nhỏ là gà đá đòn cộc.

Cựa lục đinh: trên và dưới cựa có nổi lên hai cái cựa nhỏ, rung rinh như cục thịt thừa, chỉ có gà quí mới có.

Cựa giầy: cựa không cứng mà vừa mềm vừa rung rinh như không dính chặt vào gân cốt, tưởng là gà bỏ đi, nhưng đó là có biệt tài riêng, nên chọn nuôi.

Cựa gà lục đinh: trên và dưới cựa có nổi lên hai cái cựa nhỏ, rung rinh như cục thịt thừa, chỉ có gà quí mới có.

Cựa giầy: cựa không cứng mà vừa mềm vừa rung rinh như không dính chặt vào gân cốt, tưởng là gà bỏ đi, nhưng đó là có biệt tài riêng, nên chọn nuôi.

0

Cách quấn cựa cho gà chọi đá cũng rất quan trọng

Vì nếu không biết cách quấn cựa gà, hoặc quấn cựa không chặt, không đúng thế sẽ khiến gà gặp khó khăn khi nạp, khi đâm gà đối phương. Với nhiều kinh nghiệm đá gà ăn tiền, mình sẽ hướng dẫn các bạn làm thế nào để quấn cựa gà đá đúng cách

4 điều căn bản phải nắm khi lên cựa gà cho gà chọi

1./ Cách đá của gà ( canh chặn hay dạt né , đá chân bối hay chặn vô ……. )

Khi biết lối đá của chiến kê mình sẽ canh chỉnh dọng cựa và mũi cựa cho phù hợp với lối đá của từng chiến kê

Giả sử gà đá canh chặn thì khi lên cựa mình canh 2 mũi cựa cho nó ngay giữa gói

Còn gà đá dàn nạp tốt vô gay tốt thì mình canh chân trái ngay chân phải gây để khi đá mình có thể vừa đá dàn nạp và vô gay luôn.

3./ Gà thấp hay cao, chiều dài, chiều cao của gà…

Xem gà cao hay thấp mà chọn cựa dài hay ngắn cho phù hợp , thường gà hiện nay đá cựa rất ngắn với các lý do sao:

Cựa gà ngắn dễ đâm hơn cựa dài

– Tốc độ và khả năng di chuyển của cựa ngắn cũng linh hoạt hơn

– Cựa ngắn có thể đâm ngập được cây cựa còn cựa dài thường không ngập nổi

– Khi vô gây gà đá cựa ngắn rất là hiệu quả : Đâm dữ hơn , độ bắt cựa dễ hơn cựa dài

2./ Cân nặng, số kg của gà đá

Biết trọng lượng của gà để mình chọn chột cựa to hay nhỏ để phù hợp với trọng lượng của chiến kê, tăng phần sát thương khi đá.

4./ Bo đá: gà chọi chuyên đá dàn nạp hay chuyên đá vô gay

​Biết bo đá để chọn chột cựa nù hay thông để chiến kê có thể đâm sâu được.

Các số ký ( Kg ) và số cựa gà thường đi đá :

Gà từ 8 lạng – 8,5 lạng : 48 ( 2ly2 thông )

Gà từ 9 lạng – 1kg : 50-52 ( 2ly2 thông )

Gà từ 1,1kg – 1,2kg : 55 ( 2ly2 thông vô 1,5 cm )

Gà tre từ 1,3kg – 1,5kg : cựa 55 ( 2ly5 )

Gà 2kg – 2,2kg : 70 ( 2ly8 thông )

Gà 2,4kg – 2,5 : 73 ( 2ly8 )

Gà 2,7kg – 2,9kg : đá 73 ( 3ly )

Gà 3kg-3,5kg : 75 ( 3ly2 thông 4 phân )

0

Các cách lắp cựa gà chọi phổ biến hiện nay.

Các bạn trẻ mới chơi nên lắp theo cách này cho đến khi trở nên thuần thục để lắp theo cách đầu tiên. Bởi nếu chỉ lắp cựa lố một phần mười sáu inch [một li rưỡi] vào trong sợi gân gối thì gà có thể tự đâm vào chính mình; và do vậy cần hết sức cẩn trọng khi lắp cựa gà. Chúng tôi áp dụng lối lắp cựa này trong vòng 30 năm, và  luôn thành công với một vài trường hợp ngoại lệ, vốn không phải do lỗi lắp cựa. Chúng tôi chưa từng thấy con nào đá quá 30 chân khi lắp cựa theo cách này mà một trong hai con chưa tử trận

Phân loại cựa gà hãy nhờ một phụ tá giữ gà; giữ nó sao cho mặt trong của cẳng chân ở đúng tầm, rồi dùng ngón cái và ngón trỏ nắm kéo ngón thới của gà.

Cựa gà trong khi làm vậy bạn sẽ thấy sợi gân chân nhấp nhô ngay tại gối. Bạn sẽ  lắp cựa bên phải thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân ngay tại gối, và cựa bên trái thẳng hàng với mép trong của sợi gân ngay tại gối.

Cách mài cựa sắt tphcm:

Cẩn thận không chỉnh cựa Cựa gà trái quá gai vào trong bởi sẽ khiến gà tự đâm chính mình. Theo nguyên tắc chung áp dụng cho người mới chơi, tốt nhất bạn nên lắp cựa phải thẳng hàng với mép ngoài của chân đối diện với gối; và cựa trái thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân ngay tại gối người mới chưa quen chỉnh cựa nên sẽ an toàn nếu chỉnh cựa cả hai chân ngay hơn về thới.

Bởi vậy trường hợp hai con đá hoài mà chưa bị chết hay gục ngã, chắc chắn là vì lắp cựa kém.

Khi chuẩn bị gà đá trường và trước lúc bạn đưa gà vào lồng để biệt dưỡng, hãy đột cựa của ga. Không đột quá ngắn, mà đủ dài để gắn đế cựa sắt lên cho chắc chắn. Sau đó bạn đệm cựa bằng một mảnh giấy ẩm hay da ngựa thật mềm, để đế cựa sắt tròng vào thật khít, và không bị xê xích. Khi bạn đã chỉnh cựa xong, hãy cột nó bằng chỉ sáp  (wax-end) loại tốt nhưng không quá chặt khiến chân và các ngón bị đơ. Loại cựa sắt (gaft) sử dụng thường được đôi bên thỏa thuận trước trận đấu. Chiều dài và loại cựa phải gần như nhau, không thể phân biệt. Trách nhiệm của trọng tài là kiểm tra cựa dựa vào thỏa thuận của đôi bên. Gà cũng phải có trọng lượng tương đương. Trong khi gà của bạn đang cân, hãy chụp một cái bao, dùng riêng vào mục đích này, lên đầu để ngăn gà ngọ nguậy, nhờ vậy mà trọng lượng của nó mới chính xác. cua ga gia re Khi mọi thứ đã sẵn sàng, hãy đá theo luật địa phương của bạn, hoặc những luật được ghi trong sách này.

Nhiều người có lẽ còn bỡ ngỡ với cách mài cựa sắt, hàng loạt loại cựa sắt khác nhau, cả cựa hợp lệ lẫn cựa đểu,chúng tôi sẽ mô tả về chúng sau đây.
Loại cựa hợp lệ  là cựa tròn với đế gần như tròn, và bề ngoài quen thuộc. Những loại như cựa võng [drop socket: cựa hình số 3 hoặc số 7 là không công bằng và việc sử dụng chúng cần bị ngăn cấm. Ở những loại này, đế cựa dài và mặt dưới (lower side) được đệm da để cho vừa với gốc cựa xương, và cũng nhờ được đệm, khiến cựa hạ thấp xuống gần đến ngón chân cách lắp cựa gà tphcm
; gọng cựa cũng võng xuống gần đế, gần như chạm vào bàn chân. Mũi dao có thể được chế từ cựa tiêu chuẩn hay cựa võng; Cựa gà lưỡi như mũi kiếm, dẫu chúng tôi từng thấy cả  loại ba ngạnh. Tất cả những loại cựa khác với loại đế tròn và gọng tròn đều bị coi là không hợp lệ. các lối đá gà

0

Lắp Cựa

A. McIntyre – Trích “The Game Fowl, Its Origin and History” (1906)

 

Với một chút thực hành, việc lắp cựa không quá khó đối với loại cựa ngắn. Người nhiệt tình chỉ cần tự tin và kiểm tra một vài điểm quan trọng, và gà do bạn lắp cựa cũng đạt như bất kỳ ai.

Thứ nhất. Chỉ cột, hay chỉ sáp (wax-end) để cột cựa phải được làm từ loại chỉ lanh khâu giày tốt nhất, có tối thiểu bốn lõi, se với nhau và được tráng bằng loại sáp ong tốt nhất. Chỉ sáp không được quá to hoặc quá nhỏ – không bao giờ vượt quá sáu lõi. Chỉ dài khoảng 2.5 foot (76 cm), được cắt sẵn trước trận đấu và đủ dùng trong trường hợp khẩn cấp.

Thứ nhì. “Đệm” (packing) là cần thiết để cựa sắt gắn chặt vào chân. Những chất liệu thường dùng bao gồm: giấy ẩm, vốn bắt buộc theo luật Philadelphia; da dê tơ (kid), dùng chung cho tất cả các luật. Da dê tơ được cắt ra từ một găng tay cũ thành những sợi có chiều dài khác nhau và rộng khoảng ¼ inch (0.6 cm) hay hơn kém chút đỉnh; da dê (chamois) vốn dày và mềm hơn da dê tơ và có nhiều ưu điểm hơn. Nó có thể được cắt thành sợi như da dê tơ, và một vài long đền (washer), để tròng vào cựa xương và vuốt đè lên cẳng gà. Tôi buộc phải tin rằng việc dùng da dê giúp gà thoải mái hơn nhiều và vừa khít. Da dê có thể kết hợp với giấy và da dê tơ.

Thứ ba. Những thứ ở trên, cùng với cựa sắt, kéo và dao mũi nhọn để cắt gỡ cựa sau trận đấu, là đủ cho cái gọi là “đồ nghề sư kê”. Bộ đồ nghề phải được giữ một cách ngăn nắp để phòng tránh mất mát và nhầm lẫn.

Thứ tư. “Cắt” hay “tỉa lông”. Đây là phương pháp cắt tỉa trước trận đấu. Gà phải được ôm nhẹ nhàng nhưng chắc chắn để tránh chòi đạp và vỗ cánh, và lông ở dưới bụng và hông gần như bị cắt trụi đến da. Rồi nhấc chóp cánh lên khỏi gốc đuôi và cắt lớp lông dày trên đùi. Rồi tỉa sạch lông hai bên đùi. Lật ngửa gà lên rồi tỉa mặt bên trong theo cách tương tự. Bồng gà trên lòng bàn tay – nếu có thể hãy nhờ một phụ tá – rồi đặt kéo bên dưới lông mã, bắt đầu từ gốc đuôi, cắt xuôi về phía đầu. Cắt tương tự với mặt bên kia, rồi tỉa hết lông tơ hay lông mềm xung quanh đít.

Nếu đuôi gà đầy đủ, cắt bỏ toàn bộ lông phụng sát đến da. Đẩy quạt đuôi tới trước và cắt toàn bộ lông mềm bên dưới. Rồi giữ quạt đuôi bằng tay trái và cắt bớt, chỉ chừa vừa đủ để làm điểm tựa cho gà khi nó bị té lùi ra sau, và trông ra dáng gà xuất trường. Nếu đuôi gà lưa thưa thì để lại toàn bộ. Kế tiếp, dùng tay trái kéo dang cánh hay nhờ trợ lý làm hộ; bằng tay phải nếu tỉa cánh bên trái; bằng tay trái nếu tỉa cánh bên phải. Bắt đầu từ những lông bay ngắn, cứng, cắt chúng  thật ngắn. Giữ  từng cọng lông bay sơ  (primary) giữa các ngón tay, và cắt, không phải cắt ngang mà cắt xéo, sao cho chóp lông hướng về phía ngực người cắt. Không cần cắt tỉa gì nhiều nếu cánh gà quá ngắn, nhưng gà cánh dài, rậm rạp nên được cắt tỉa sao cho phần chóp của các lông bay sau khi cắt tỉa phải thẳng hàng với phao câu. Sau khi cắt hết lông bay sơ, tách riêng lông bay thứ (secondary) và cắt hết bằng một nhát kéo cho bằng với lông bay sơ. Đến đây việc cắt tỉa xem như đã hoàn tất đối với luật trường miền Nam và miền Tây nhưng chưa đủ với luật New York, Maryland và Philadelphia. Theo những luật này, việc cắt tỉa chi được coi là hoàn tất sau khi  luồn tay sát dưới lông bờm (shawl) ở vai, vòng ngón trỏ và ngón cái xung quanh cổ. Từ vị trí này, đẩy toàn bộ lông bờm về phía đầu, như thể gà đang xù lông giận dữ và chuẩn bị lao vào gà địch. Kề kéo vào sát da cổ bên họng trái và bằng một nhát cắt dứt khoát và đều, xoay một vòng xung quanh cổ, càng sát với tay càng tốt. Chỉ còn lại một ít lông mã. Tỉa lại cho gọn rồi tỉa hết lông mềm trên đầu và mặt. Với gà râu hay mào, cắt sạch đám lông làm đỏm này và rồi gà đã tươm tất để đá.

Lưu ý – Kê phòng phải bố trí thùng gỗ để đặt gà trong khi cắt tỉa, và đựng lông cho khỏi rơi vãi.

Thứ năm. “Bồng gà” là cả một nghệ thuật. Trợ lý phải ngồi trên ghế đẩu hoặc ghế không tay vịn đối diện với tay lắp cựa. Áp gà nhẹ nhàng vào người, nếu cựa trái được cột, áp gà vào người bằng tay trái, với đầu gà về bên trái và lưng xoay về phía trợ lý, chân bên phải được giữ chặt giữa các ngón của tay trái; với tay phải kéo dãn chân trái gần như thẳng, giữ chặt nhưng nhẹ nhàng ở ngang tầm chân gà, ngón cái cũng ở tầm tương tự, tỳ ngay trên cựa. Trợ lý có thể tỳ tay lên đầu gối nhằm giữ tư thế ổn định hơn. Khi người lắp cựa quấn đệm xung quanh gốc cựa xương để giúp đế cựa sắt vừa khít với cựa xương, trợ lý phải rà ngón cái lên và đè giữ một đầu dây cho đến khi người lắp cựa hoàn tất công việc. Trợ  lý cũng phải tỳ đầu ngón cái lên nút thắt thứ nhất trong khi cột cựa bằng chỉ sáp cho đến khi người lắp cựa cột thêm nút nữa. Khi cựa trái được cột xong, trợ lý nên để gà nghỉ ngơi vài giây bằng cách thả nó đi lại và thư dãn. Rồi bồng gà bằng tay phải, đầu hướng về bên phải, trợ lý phải giữ gà nhẹ nhàng nhưng chắc chắn với phần lưng áp vào người như trước đây, giữ chặt chân vừa lắp cựa như hướng dẫn ở trên, nhưng giữa các ngón của bàn tay phải, kéo dãn chân phải của gà bằng tay trái, và hỗ trợ người lắp cựa bằng cách dùng đầu ngón cái đè giữ đầu dây đệm và chỉ sáp như hướng dẫn ở trên. Sau khi lắp cựa xong, trợ lý lại thả cho gà đi lại như trước đó, rồi trao gà cho  tay  lắp cựa, người đến lượt mình lại trao gà cho nài. Nguyên tắc chung là giữ  gà chặt, nhẹ nhàng, chắc chắn và thuận tiện cho người lắp cựa.

Thứ sáu. Lắp hay cột cựa đòi hỏi tinh mắt và đều tay. Tay lắp cựa nhiệt tình nhưng non kinh nghiệm cần sự hỗ trợ ở những điểm nhất định vốn thường bị bỏ sót. Giả sử bạn có một cặp cựa được chế tạo và gắn đai da (leather) phù hợp. Điều này là sự thực, hình dạng của đế cựa và đai da cần được kiểm tra một cách kỹ lưỡng. Ngồi trên ghế đối diện với trợ  lý, người kéo dãn chân trái của gà như chỉ dẫn ở trên, tay  lắp cựa “đệm” xung quanh gốc cựa xương sao cho đế cựa sắt bó sát vào chân gà; lấy một sợi da dê tơ dài (nếu dùng da dê tơ), quấn trùm các sợi da dê tơ ẩm lên đầu gốc cựa xương cho đến khi vừa khít với đế cựa sắt, nhớ kéo đầu dây da xuống trễ dưới chân để ấn giữ trong khi cựa được tròng lên đệm.

Dây đệm thường được làm ẩm bằng cách rê qua miệng. Không được để phần đệm quá ẩm hay quá khô nếu muốn công việc được hoàn tất. Khi đệm xong, lấy cựa trái, mũi hướng về phía mặt, đồng thời giữ đai da giữa các ngón của cả hai tay, các ngón cái đặt gần đế; ấn cựa vào mà không được xoay, bằng không gốc cựa có thể bị trầy, khiến gà đau đớn một cách không cần thiết. Bây giờ, nhớ đệm phía trên hoặc phía dưới đế cựa nhằm hạ hay nâng mũi cựa đến vị trí phù hợp. Nếu cần nâng mũi cựa lên, đệm phía dưới cựa; nếu mũi cựa quá cao, đệm nhiều hơn phía trên cựa. Nhưng đừng quên nếu luật yêu cầu lắp cựa phẳng trên cán, thì không được phép đệm gì ngoài những thứ bắt buộc phải có. Càng đệm nhiều giữa chân và đế cựa thì cựa càng dài; đấy là những gì vẫn diễn ra, đại loại cựa 1 ¼ inch trên thực tế kéo dài đến 1 ½ inch. Đây là lợi thế rất lớn so với cách lắp cựa phẳng trên cán, và trừ phi luật trường được sửa đổi, bằng không việc thắng độ bằng cách đệm cựa quá nhiều sẽ bị coi là ăn gian. Nhưng nhìn chung, phía trên đế cựa cần đệm nhiều hơn bởi sẽ cực kỳ nguy hiểm nếu chỉnh mũi cựa quá cao. Nếu cựa được chế tạo phù hợp, thì rất dễ để xác định chính xác độ cao mũi cựa nhờ mức đế cựa; nghĩa là cựa sắt phải nằm trên chân như thể được gắn vuông góc với ngón trỏ của bàn tay người. Một cách thử khác: Mũi cựa ở độ cao phù hợp khi cựa được gắn lên một tay đòn vuông góc, mà nó tròng khít vào đế cựa. Cách này dùng để gắn thử nghiệm. Nó cũng được áp dụng để thử nghiệm sản phẩm của nhà chế tạo cựa.

Do đó, khi áp dụng thực tế, phải chèn đệm cho đến khi đạt được vị trí tương đương của mũi cựa trên chân gà [nghĩa là nhà chế tạo đã tính trước độ cao mũi cựa chuẩn, khi lắp trên chân gà cần chỉnh đến đúng độ cao đó]. Áp dụng nguyên tắc tương tự cho cả mặt trước lẫn mặt sau, và cựa phải được cột sao cho đai da được quấn thẳng quanh chân, không được xéo. Đây là cách thử cựa khác nữa. Nếu đai da không đạt, phải quấn xéo để chỉnh mũi cựa. Nhưng một bí quyết không kém phần quan trọng trong việc  lắp cựa là vị trí của mũi cựa so với sợi gân chân (leader). Bằng việc kéo ngón thới, sợi gân chân nổi lên gần gối, về phía trong chân. Phần lớn chuyên gia lắp cựa ngắn đều chuộng cách hướng một bên mũi cựa theo mép trong của sợi gân chân, mũi bên kia hướng theo mép ngoài. Gà được chỉnh cựa bên trong sợi gân được gọi là “lắp gai”.

Khi gà đuối sức chúng hầu như tự đâm chính mình khi lắp gai, mặc dù lúc còn sung thì không có chuyện này. Khi lắp cựa dài, một số tay lắp cựa vẫn áp dụng theo cách này, nhưng nhiều tay lắp cựa giỏi nhất ở miền Nam ngày nay lắp cựa “ngay” hơn nhiều, xa về phía sau khi cả hai mũi cựa đều chệch hẳn ra ngoài viền chân. Một cựu sư kê ở South Carolina, người đá gà giữa hai thành phố, từng nói điều này với những người bạn trẻ “Nào các bạn, hãy hướng một cựa về Greenville còn cựa kia về Columbia”. Khi gà đá chặn (clipping), đá chân rời  (single-striking) và dội bom  (sparring), hiển nhiên cựa dài lắp gai là tốt nhất; nhưng khi đá khai cuộc (mix-up), đá thân ồ ạt và đá lùa, dĩ nhiên “lắp rộng” là hợp lý như lời khuyên của vị cựu sư kê này. Theo cách tương tự, dòng gà nạp lùa cần phải lắp cựa ngay [về thới] trong khi dòng gà bay cao, dội bom, đá chân rời tốt nhất nên lắp gai. Tuy nhiên, bất kỳ con nào lắp gai cũng chịu rủi ro khi tự đâm chính mình. Một số chuộng lắp chân trái gai, số khác lại chuộng chân phải. Tôi chẳng thấy có sự khác biệt nào, dẫu các tay đá gà Mễ tin sái cổ rằng gà đá cựa dao hạ thủ bằng chân trái. Một khi mũi cựa đã được chỉnh và cựa đã lắp xong, quấn các đầu đai da xung quanh chân sao cho chặt và đều, chồng lên nhau sao cho vạt ngoài hướng về mặt bên nếu được.

Người phụ tá ấn đè ngóntay lên đầu đai da, người lắp cựa lấy chỉ sáp, áp vào chỗ đai da ngay bên dưới gọng cựa, càng gần càng tốt, giữ cho hai đầu sợi chỉ bằng nhau. Rồi anh quấn quanh và vòng về, kéo chỉ vừa đủ chặt để giữ mũi cựa đúng vị trí nơi nó được điều chỉnh từ trước. Rồi anh cột nút bằng cách luồn đầu chỉ qua vòng quấn hai lần thay vì một. Bây giờ hai đầu sợi chỉ bao xung quanh đế cựa bên trên gốc cựa xương, tại đó cột một nốt chặt, nằm chính xác ngay trên cựa xương, khi hai đầu chỉ được vòng ngược ra sau chân, nơi chúng được kéo căng nhưng không quá chặt, rồi cột một nút chặt như lần trước. Khi lắp cựa, tất cả các nút đều phải cột chặt. Cắt bỏ các đầu chỉ thừa, nhưng không được quá sát. Ép chúng nằm xuống bằng đầu ngón cái. Kéo ngón thới để xem sợi gân có cử động thoải mái hay không, rồi kéo các ngón chân, sau đó cho gà đứng trên hai chân.

Nghe nói nút cột bên trên gốc cựa xương phải cực kỳ cẩn thận, không được thắt quá chặt. Đây là lối cột nguy hiểm và có thể khiến gà bị đơ (cramp). Chín trong mười người lắp cựa mà tôi thấy đều thắt sợi chỉ quá chặt, và tôi cũng thấy nhiều chiến kê xuất sắc bị hạ sát chỉ vì hành động ngu ngốc này. Cột chỉ đủ chặt nhưng không chặt quá mức cần thiết khiến chân gà bị ảnh hưởng, dẫu là phía trên hay phía dưới cựa, nhưng luôn cột phía dưới trước. Đây là cách cột chỉ sáp an toàn và hợp lý nhưng không nhất thiết là cách duy nhất. Qua nghiên cứu hình ảnh ở trang khác, bạn có thể thấy rằng chỉ không quấn xung quanh đế cựa như hướng dẫn ở đây. Một số sư kê giỏi chuộng cách cột như trong hình, nhưng tôi vẫn thích cách mà tôi vừa mô tả [đây là lỗi biên tập, sách chẳng có hình ảnh nào như tác giả đề cập]. Mà với nó tôi thu được kết quả tốt nhất. Kế đó, bồng gà lên và thả xuống hai hay ba lần, giữ đuôi gà, rồi dùng miệng mút sạch mặt gà, sau đó cho nó mổ hai hay ba miếng táo, đem gà đến bên sới và trao cho nài. Đến đây là hết trách nhiệm của “người lắp cựa” và “phụ tá”. Tuy nhiên, người lắp cựa vẫn phải có mặt ở đó để chăm sóc gà sau mỗi trận đấu, cắt gỡ cựa và thả vào lồng nếu gà còn sống, bởi người lắp cựu chịu trách nhiệm về những gì liên quan đến cựa trong toàn bộ quá trình đá giải.

0

Một Số Bộ Sưu Tập Cựa

Dr. H. P. Clarke (Indiana) – Trích “The Poultry Book” của Harrison Weir (1903)

   Các minh họa được đăng tải  ở  đây cho thấy những thể loại cựa nhân tạo đa dạng nhất thế giới. Các số 1, 3 – 6, 8, 14, 15, 35, 36, 43  –  46 được làm tại Indianapolis, Indiana.  Những loại cựa khác là hàng ngoại và độc đáo được sưu tầm từ  nhiều vùng khác nhau trên thế giới. Tổng cộng có đến 48 thể  loại cựa, mỗi thể  loại đều dùng  theo cặp ngoại trừ  cựa dao (slasher) là lẻ và khi dùng chỉ gắn một cái.

Các số 3, 6, 8 và 36 là loại “cựa vàng” (gold-spur)  nổi tiếng được sử  dụng trong các trường đấu lớn nhất ở đây [Mỹ] và châu Âu. Chúng được dát vàng. Chúng là loại “hàng Mẽo” mà vào năm 1894 đã tạo ra một cuộc cách mạng về chế tạo cựa ở Pháp và Bỉ. Số 3 được sử dụng tại Võ lâm Đại hội (International Concourse) tổ chức cùng năm, và số 6 chiến thắng những cuộc đụng độ (main) quan trọng nhất được tổ chức ở châu Âu: đội Mỹ đấu với liên minh Pháp – Bỉ.

 

Các số  1, 3, 4, 5, 6, 36, 43 và 44 là cựa võng với đủ  mọi độ  dài khác nhau từ  1 ½  (3.8 cm)  đến 3 ½ inch (8.9 cm), loại dài nhất (số 36) to dềnh dàng như ví xách, chế tạo cho loại gà đô con  và được biết  ở  địa phương dưới tên “đoạt hồn” (soul-searcher).

Số 8 và 46 là cựa chuẩn. Số 45 là cựa Cincinnati. Số 14 và 15 là cựa bán võng, võng trước (front drop) hay “jagger”, tùy cách gọi ở mỗi nơi trong nước.

  1. Cựa toàn võng chế tạo tại Anh.

11 và 12. Loại cựa phổ biến ở Pháp.

  1. Cựa miền nam Bỉ.
  2. Loại cựa thép tiêu chuẩn ở Anh, chế tạo bởi J. Tepin.
  3. Cựa rất cũ ở Scotland.
  4. Cựa dao phay (meat-ax) kiểu Mỹ.
  5. Cựa dao Texas ở San Antonio.
  6. Cựa ngà “ivory haip” của Scotland.
  7. Loại cựa thiếc (tin) rất cũ, không rõ niên đại.
  8. Cựa Scotland “haip”, loại cựa xương với đế kim loại.
  9. Cựa dao đế ống kiểu Mỹ.
  10. Cựa sừng (horn spur) trong cộng đồng Bỉ kiều ở Mỹ.
  11. Cựa sừng miền bắc Bỉ.
  12. Cựa gọng sắt đế đồng. Một mẫu vật cổ xưa ở vùng Artois (pays d’ Artois), Pháp.

27, 30, 32, 33, 39, 40. Cựa dao từ nhiều vùng khác nhau ở Mexico.

  1. Cựa Úc; ở Brisbane, Queensland.
  2. Cựa Mỹ 50 mm; được chế tạo để phù hợp với Tiêu chuẩn Quốc tế mới ban hành ở châu Âu.
  3. Từ Manila, Philippines.
  4. Cựa dao Philippines trong vỏ.
  1. Một trong những loại cựa bạc kiểu cũ nổi tiếng ở Anh. Làm bằng hợp kim đồng và bạc và có độ cứng tương đương với loại thép tốt nhất. Cựa làm bằng chất liệu này là một nghệ thuật đã thất truyền, bởi hiện không còn ai biết cách luyện bạc nguyên chất.
  2. Cựa “kiểu Mẽo” ở Pháp.
  3. Cựa dao 3 inch (7.6 cm) ở Trung Mỹ.
  4. Cựa dao 5.5 inch (14 cm) ở miền nam Mexico.

cach-lap-cua-ga-choi-13

Thi đấu ở Mỹ

Có ba thể loại thi đấu khác nhau ở trong nước [Mỹ]: cựa ngắn (3.2 cm), cựa 1 ½ inch (3.8 cm) và cựa dài. Ở những bang vùng đông bắc, miền đông Allehanies và miền tây Rocky Mountains đá cựa ngắn chuẩn 1 ¼ inch, số 46 trong bộ sưu tập, là loại cựa duy nhất mà luật trường cho phép. Những vùng còn lại ở miền bắc đá loại cựa 1 ½ inch, bất kể thể loại nào. Điều này có nghĩa các loại cựa số 1, 5, 8 hay 14 được chấp nhận dẫu cựa võng bị từ chối ở một số nơi.

Trong hầu hết các vùng ở miền nam, loại cựa dài chiếm ưu thế, yêu cầu duy nhất là gọng cựa (blade) phải tròn từ đế cho đến mũi. Bạn có thể dùng bất kỳ thể loại và chiều dài nào, và đa phần đều sử dụng loại cựa toàn võng như các số 4, 6, 43, 44. Thỉnh thoảng, người ta thấy loại bán võng số 15, và hiếm hơn nữa là loại cựa số 35. Số 9, 41 và những loại cựa như trong hình của Mr. Weir không bao giờ được sử dụng ở Mỹ. Những loại cựa Anh bằng bạc và thép kiểu cũ đó rất thú vị và đáng chú ý, nhưng không có giá trị sử dụng trong thời đại tiến bộ ngày nay, kém hơn hẳn so với loại cựa võng của Mỹ cũng như súng hỏa mai thua xa súng trường tự động vậy.

Những người Pháp ở  tỉnh Quebec sử dụng cựa dài, những vùng còn lại ở Canada dùng cựa ngắn. Ở Mexico và Trung Mỹ, chỗ nào cũng đá cựa dao (slasher) hay navajas, từ sau nghĩa là “dao cạo” theo tiếng Tây Ban Nha. Trước đấy gà thường được đá bằng cựa xương (naked heel) ở thung lũng Rio Grande, cho đến khi mấy người Tàu đem đến một mớ gà phương Đông khoảng sáu hay tám năm trước, và giết chết thể  loại này cùng với một số gà chọi.

Dân Cuba và Puerto Rico hầu như đá cựa xương hay loại cựa nhân tạo tương đương, zapatones, phần nào giống với loại cựa Scotland “haip” [tức cựa tháp đế kim loại, mũi cựa xương]. Ở những nước Nam Mỹ nói tiếng Tây Ban Nha, người ta đá cả cựa xương lẫn cựa dao, không bao giờ đá cựa tròn, trong khi người Brasil đá cựa tù  (blunt) giống như người Nhật [tức cựa tự nhiên cắt ngắn, ở Ấn người ta băng lại nên gọi là cựa băng].

Ở hai bờ Đại Tây Dương

Ở Scotland, loại cựa thép (số 19) từng rất phổ biến, hiện nay loại cựa tự nhiên hay tương tự “haip” chiếm ưu thế. Ireland đá đồng đều cả hai  loại cựa xương và loại cựa sắt kiểu cũ Singleton. Miền đông và bắc Bỉ đá cựa sừng, số 29. Nam Bỉ và bắc Pháp trước đây đá loại cựa thép như số 11-13, sau đó học theo “lối Mẽo” đá cựa số 42, rồi cấm cựa võng và chấp nhận loại cựa tương tự như số 35 và sau cùng, tại Tổng đàn Sư kê Miền bắc (Reginal Congress of Cockers of the North) vào 29/6/1901, thông qua loại cựa thép mà gọng phải thẳng tắp với chiều dài 50 mm. Loại cựa sau cùng này không phải ai cũng chấp nhận, và mặc dù được bộ máy tuyên truyền, Le Journal des Coqueleurs, hết sức ủng hộ, điều đáng chú ý là nhiều trận trong mùa vừa qua được đá bằng armes libres, nghĩa là “cựa dài”.

==========================

Bạn sẽ không thấy loại cựa (gaff) mà các sư kê Việt thường sử dụng trong bất kỳ bộ sưu tập nào. Phần gọng (blade) của cựa Việt cũng có tiết diện tròn từ gốc cho đến mũi như cựa Mỹ  (đây là lý do mà chúng ta gọi là cựa tròn), nhưng khác biệt ở phần đế, cựa Việt dùng đế khoen thay vì đế ống. Nghe nói các sư kê Việt ban đầu dùng căm xe để  làm cựa nên việc uốn thành đế khoen là điều hợp logic. Đế ống về căn bản được căn chỉnh theo hướng cựa xương tự nhiên, trong khi đế khoen có thể dễ dàng căn chỉnh theo bất kỳ hướng nào tùy quan điểm của người lắp cựa. Gọng cựa thường võng và có độ lệch như loại cựa bayonet. Việc cột cựa nhìn chung cũng khó hơn; lối cột cựa phổ biến của các sư kê Việt là sử dụng băng keo điện và đệm bằng đầu lọc thuốc lá.

0

Cựa và Lắp Cựa

P. Clarke – Trích “Rules of The Cock Pit” (1900)

 

Ở vùng bờ Đông, loại cựa chuẩn (regulation) được coi là “loại cựa công bằng duy nhất” nhưng điều đó thường bị bỏ qua. Cựa nào cũng công bằng nếu không bị cấm bởi luật trường hay được các bên chấp thuận.

Tranh cãi thường nổ ra về hình dạng thực sự của cựa chuẩn, vì vậy tôi xin mô tả những yêu cầu ở đây. 1. Đế cựa phải cực tròn (không được ô-van) và bề mặt nhẵn nhụi. 2. Mũi phải tròn, hướng thẳng ra ngoài và lên trên từ phía dưới (lower part) của đế. 3. Không điểm nào ở mặt trên của gọng cựa được phép thấp hơn mép trong của mặt đế dưới (lower surface) [nhìn ngang], mặc dù (về độ dày) mặt dưới của gọng cựa có thể võng tại gốc, thấp hơn mép ngoài của mặt đế dưới. [xem hình cựa chuẩn của Gray]

Một số luật còn yêu cầu cựa chuẩn phải có đế với kích thước và độ dài nhất định, nhưng nên nhớ rằng trong các trận đá cáp hay đụng độ  thường không có giới hạn nào trừ phi được quy định bởi luật trường hoặc thỏa thuận giữa các bên. Không nên coi điều đó là mặc nhiên. Cũng nên nhớ: bạn không thể ép buộc bất cứ ai về hình dạng gọng cựa cũng như độ cao của mũi cựa.

Ngoại trừ các bang Michigan, Wiscosin, Minnesota và Bắc Illinois – những nơi chuộng  loại cựa chuẩn 1 ½ inch – ngoài ra, loại cựa này hiếm khi nào khác với kích thước 1 ¼ inch. Loại cựa Cincinnati 1 ½ inch cũng thịnh hành ở các bang kể  trên và loại cựa võng thường bị  cấm những nơi đó. Ở những bang khác, nơi bắt buộc phải đá loại cựa chuẩn 1 ¼ inch, trong khi từ 1 ½ inch trở lên bạn có thể đá bất cứ loại cựa nào tùy thích.

Về các loại cựa khác nhau và cách sử dụng chúng, hãy tìm đọc bản danh mục cựa (gaff catalogue) (kèm hướng dẫn sử dụng) của tôi bao gồm hình ảnh tuyển tập cựa tốt nhất thế giới với hướng dẫn đầy đủ.

“Đá cựa ngắn” nghĩa là sử dụng loại cựa tròn 1 ¼ inch hay 1 ½ inch. “Cựa dài” là những cái dài hơn 1 ½ inch, và mặc dù đôi khi các trận đấu sử dụng cựa dài đúng 2 inch, quy luật bất thành văn đó là một khi chấp nhận cựa dài hơn 1 ½ inch, bạn có thể dùng bất cứ chiều dài nào mà mình thích miễn là gà đá được.

Trong các trận đá “cựa dài”, bạn nên dùng cựa dài bao nhiêu? Trong khi điều này ít nhiều phụ  thuộc vào dáng (station) và lối đá của gà, theo dự đoán sơ lược, sẽ an toàn khi chiều dài cựa, tính bằng inch, chỉ bằng một nửa trọng lượng gà (tính bằng pound). Chẳng hạn, gà nặng 4 lb. thì cựa dài 2 inch, gà nặng 7 lb. thì cựa dài 3 ½ inch. Tuy nhiên, điều này chỉ đúng với loại cựa tròn. Ở nhiều vùng tại Mexico, giống gà chọi Trans-Atlantic trọng lượng trung bình đá cựa dao 5 inch và nghe nói rất thành công. Ngài Barriere ở Acambaro có một con gà chọi Trans-Atlantic 7 lb. mà ông đá với “dao” dài 5 ½ inch (navaja), và nói con gà già này thực sự thắng quá nhiều trận đến nỗi ông chẳng nhớ nổi là bao nhiêu nữa.

==========================

*Trans-Atlantic là thuật ngữ chỉ các giống gà chọi ở các quốc gia hai bên bờ Đại Tây Dương, bao gồm cả gà chọi Anh

và gà chọi Mỹ.

*Bản danh mục cựa của tác giả được đăng trong cuốn “The Poultry Book” của Harrison Weir (1093) (xem ở dưới).

Không rõ tại sao tác giả lại không đưa vào sách của chính mình.

0

Lắp Cựa

George Conderman – Complete Guide for Conditioning, Heeling and Handling (1899)

Ghi chép của bác sĩ Cooper là một trong số những phương pháp lắp cựa đầu tiên. Những lời sau đây được giới chọi gà khắc cốt ghi tâm:

“Hãy nhờ một trợ phụ tá giữ gà; giữ nó sao cho mặt trong của cẳng chân ở đúng tầm; đệm cựa xương bằng một tấm da dê tơ ẩm để đế cựa sắt tròng khít và không bị xoay hay xê dịch. Rồi dùng ngón cái và ngón trỏ nắm kéo ngón thới của gà; trong khi làm vậy bạn sẽ thấy sợi gân chân (leader) nhấp nhô ngay tại gối. Bạn sẽ  lắp cựa bên phải thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân ngay tại gối, và cựa bên trái thẳng hàng với mép trong của sợi gân ngay tại gối. Cẩn thận không chỉnh cựa trái quá gai vào trong bởi sẽ khiến gà tự đâm chính mình. Khi bạn đã chỉnh cựa xong, hãy cột nó bằng chỉ sáp (wax-end) loại tốt nhưng không quá chặt khiến chân và các ngón bị đơ. Sau khi cột xong, thấm ướt tay và kéo dãn các ngón chân để chúng không bị đơ”. [đoạn in đậm là phần thêm thắt của tác giả]

Phương pháp của bác sĩ Cooper là một trong những phương pháp phổ biến nhất ngày nay, phần lớn các sư kê tin tưởng và áp dụng phương pháp này.

Grist trong bài “Phương pháp biệt dưỡng” của mình đã cải biên phương pháp của bác sĩ Cooper, theo đó ông vẫn lắp cựa phải thẳng hàng với mép ngoài của sợi gân gối, nhưng với cựa trái (thay vì thẳng hàng với mép trong của sợi gân gối) ông lại xích ra ngoài 1/8 inch (~3 li) so với cựa phải [tức mép ngoài của gân gối trái + 3 li]. Phương pháp này khuyên nên sử dụng loại cựa từ 1 ¼ đến 2 inch khi đá vào ban ngày.

Nếu đá vào ban đêm, ông lắp cựa phải thẳng hàng với mép ngoài của chân [gối phải], và cựa trái lắp xích ra ngoài 1/8 inch (~3 li) so với cựa phải [tức mép ngoài của gối trái + 3 li] [ban đêm chỉnh cựa ngay hơn].

Bạn sẽ thấy cả hai phương pháp này đều không tính đến lối đá của con gà được lắp cựa bởi hiện tại bạn có thể sở hữu loại gà đá đầu và cổ, còn gọi là gà đá chân rời (breaking fighter). Bạn cũng có thể  sở hữu loại gà nạp lùa (shuffler) tầm cao hoặc tầm thấp hoặc loại gà đá theo cả hai lối.

Mặc dù ghét phải nói khác đi với các tác giả nổi tiếng ở trên, nhưng theo kinh nghiệm và quan điểm của tôi, chiến kê phải được lắp cựa tùy vào lối đá của từng con, mà lối đá lại được xác định thông qua việc xổ gà, quan sát cặn kẽ và theo đó mà lắp cựa.

cach-lap-cua-ga-choi-8

Hình mô tả cách ôm gà để lắp cựa sắt, gốc cựa xương được quấn đệm phù hợp bằng dây da dê.

Dựa trên quan điểm này, tôi sẽ mô tả cặn kẽ phương pháp của mình, theo đó tôi không chỉ đưa ra những nguyên tắc khoa học mà còn cả kết quả thực tiễn nữa.

Trước tiên, chiến kê phải trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu; đó là đột cựa, cựa phải được cưa ngắn còn ½ inch.

Dây da dê (chamois), dùng quấn và đệm, tất cả đều được lựa chọn một cách cẩn thận và để trong tầm tay, nhằm để gà không bị giữ cứng đơ ở một tư thế lâu quá mức cần thiết.

Bạn cần ánh sáng và chỗ ngồi thoải mái. Chọn phụ tá ăn ý để giữ gà, bố trí ngồi chính diện và hướng dẫn người đó giữ gà ở theo ý bạn.

Nếu quấn cựa phải trước, hướng dẫn trợ lý ngồi khép gối, đặt gà trên đùi phải, tay phải luồn bên dưới cánh phải, nắm lấy cán bên phải bằng ngón cái và ngón giữa, ngón trỏ bợ bên dưới cán về phía các ngón chân. Đấy là tất cả công việc của trợ lý trong quá trình lắp cựa.

Không được giữ chân quá cao, quá thấp hay quá chặt. Dây da dê được chọn lọc, bản rộng ½ inch, chiều dài tùy ý trừ phi bị giới hạn, một lỗ xỏ được khoét cách mỗi đầu dây ½ inch. Bạn cũng nên chuẩn bị thêm 2 sợi dây ngắn cỡ 2 inch; thả một sợi dây ngắn dọc theo chân, quấn xung quanh gốc cựa xương; nắm chân từ bên dưới, đè giữ một đầu dây da dê bằng ngón cái ở mặt trên, hướng dẫn trợ lý làm tương tự với đầu dây kia; tròng đầu khoét lỗ của sợi dây dài  lên sợi dây ngắn và  lên gốc cựa, quấn xuống cán, kéo một vòng quanh cán và  lên đầu gốc cựa; rồi quấn một vòng lên trên và xuống dưới, ướm cựa sắt vào gốc cựa để xem có khít hay không; nếu không quấn thêm một vòng dây ngắn nữa cho đến khi vừa khít, quấn sợi dây dài lên trên và xuống dưới cho đến khi gần hết dây, quấn thêm một vòng xuống dưới và lên trên nữa, theo dõi cẩn thận sao cho vòng quấn phải gọn, đẹp và phẳng để  làm nền tảng cho việc tròng cựa.

Tròng cựa sắt lên đầu cựa xương bằng tay phải, giữ chân gà bằng tay trái, kéo hai đầu đai da (leather) ở giữa tay trái đang giữ chân.

Dùng tay phải kéo ngón thới tới lui để xác định sợi gân gối (cord). Cựa phải đang tròng vào chân phải; chỉnh cựa theo hướng sợi gân và cố định bằng tay trái, lại kéo ngón thới, xác định tâm điểm của sợi gân, nơi mà đầu cựa hướng vào; khi chỉnh xong, cẩn thận không làm cựa xê dịch trong khi xiết hai đầu đai da quanh chân, yêu cầu trợ lý dùng ngón trỏ giữ đế da đúng vị trí.

cach-lap-cua-ga-choi-9

Hình mô tả cách chỉnh cựa theo sợi gân gối.

Dùng chỉ sáp, quấn từ đoạn giữa; trước hết quấn phía dưới cựa, một vòng xung quanh rồi lên trên, một vòng xung quanh; xuống dưới rồi lại lên trên, quấn một vòng xung quanh gọng [ngay đầu đế cựa] với mỗi đầu dây, rồi lại quấn xuống theo cùng bên, và tiếp tục quấn lên trên và xuống dưới cho đến khi cựa được cột chặt như ý.

Cẩn thận đừng quấn quá chặt khiến chân bị thắt hoặc bó; kéo các ngón nhẹ nhàng; rồi thả gà trên chạc tròn, tương tự như chân chống của bàn hay ghế, nếu gà có thể bám ngón chân vào chạc ngay lập tức, thì bạn có thể đoán rằng nó không bị bó.

Phương pháp cân chỉnh và cột cựa ở trên phải luôn thực hiện một cách cẩn thận.

Việc ôm gà để cột cựa bên chân trái cũng được  thực hiện theo cách tương tự, nhưng dĩ nhiên xoay về bên trái, cách giữ chân gà cũng như ở trên, trợ lý choàng tay phải qua cánh bên phải, và cẩn trọng dùng tay phải giữ cựa vừa lắp xong, gập vào sát thân gà để nó khỏi đâm chính mình khi giẫy đạp trong lúc quấn cựa còn lại.

Cách chỉnh cựa trái như sau: Ghi nhớ tâm điểm của sợi gân như đã làm với chân kia, mà bạn tái xác định bằng cách kéo ngón thới. Bây giờ hãy xác định điểm giữa của tâm điểm và mép trong của sợi gân; hướng cựa trái vào điểm này, áp dụng cùng cách thức đệm và cột cựa như chân bên phải.

Bây giờ bạn đã hoàn tất việc lắp cựa sắt cho loại gà đá đầu và cổ, mà một số người gọi là gà đá chân rời (breaking fighter).

cach-lap-cua-ga-choi-10

Cựa sắt sau khi lắp xong

Với gà đá lùa (shuffling), cách lắp hơi khác một chút, nên bạn phải để ý quan sát và ghi nhớ về lối đâm của nó.

Chân phải của gà nạp lùa phải được lắp theo cách hướng mũi cựa vào điểm giữa của tâm điểm và mép trong của sợi gân, cựa trái được lắp theo hướng mép trong của sợi gân nhưng không được gai hơn.

Nếu gà nạp lùa cao chân, cách lắp cựa cũng tương tự như loại đá đầu và cổ. Gà chọi ít nhiều đá chân trái gai hơn (closer) so với chân phải. Lưu ý rằng nếu gốc cựa xương bên phải hơi cao hơn so với bên trái, bạn sẽ biết rằng gà đá chân phải gai hơn; trong trường hợp đó cách lắp cựa phải ngược lại để phù hợp với lối đá của chiến kê.

==========================

So với bác sĩ Cooper và cựu đại tá Grist, tác giả George Conderman (1899) đã có một bước đột phá khi lắp và chỉnh hướng cựa tùy theo lối đá của con gà. Tuy người đầu tiên nêu lên quan điểm này là Robert Howlett (1709) nhưng Conderman mới là người cụ thể hóa trong bài viết được chúng tôi trích dịch ở trên. Tác giả chỉ đề cập đến ba lối đá chính gồm đá đầu-cổ, đá lùa chân cao và đá lùa chân thấp. Loại sau hướng cựa hơi gai hơn so với hai loại đầu, điều này cũng phù hợp với quan điểm của Gray (1878) tức gà đá ngay (wide) thì nên lắp gai hơn. Ông cũng giải thích tại sao chân trái thường đá gai hơn và đó là lý do mà nhiều sư kê sau này tin rằng chân trái là chân sát thương, nhưng lưu ý là vẫn có ngoại lệ và bạn cần nhận biết để chỉnh hướng cựa cho phù hợp. Bác sĩ Cooper (1869) coi gà nạp lùa (shuffler) đơn giản là loại đá tầm thấp, đâm thân; tuy có nhắc đến loại gà đá chân cao (strike high), nhưng ông không đặt tên cho chúng. Về sau McIntyre (1906) gọi loại gà đá chân cao là dội bom (sparring) thay vì “nạp lùa cao chân” (high shuffler). Về cách chỉnh cựa, McIntyre làm ngược lại với Conderman khi loại gà nạp lùa được  lắp cựa “ngay” hơn tức lệch về thới.

cach-lap-cua-ga-choi-11

Hình mô tả vị trí tương đối của sợi gân gối so với hướng lắp cựa. Bên trái hình là hướng lắp cựa dành cho gà đá đầu và cổ (cựa phải theo sợi gân, cựa trái hơi gai). Bên phải hình là hướng lắp cựa dành cho gà đá lùa (cựa phải hơi gai, cựa trái gai hơn). Lưu ý: RIGHT=chân phải, LEFT=chân trái.